Spiritueel Café, 9 februari Spiritueel Café, 9 februari
Hoe bepaalt onze uitleg van de bijbel de waarde van de natuur?

Hoe hoog moet het thema ‘duurzaamheid’ op de agenda van een christen staan?  En hoe ‘groen’ is ons geloof eigenlijk?  Vier jaar geleden verscheen de “Groene Bijbel” maar er bleek mee geknoeid. Die bijbel bleek toch niet zo duurzaam te zijn. Is dat een stille verwijzing  naar de wijze waarop christenen met deze aarde omgaan? Hebben wij de schepping bezoedeld?  Is het inmiddels vijf voor twaalf? Toch is Jan Boersema geen onheilsprofeet. Hij is hoogleraar ‘grondslagen van de milieuwetenschappen’ bij de Universiteit van Leiden in het vakgebied dat de relaties tussen milieu, cultuur en religie bestudeert. Zeg maar de balans tussen beschaving en natuur. Boersema weet ingewikkelde zaken op een toegankelijke aansprekende manier te verwoorden. Hij  toont hij ons wat de invloed van de mens op de aarde is geweest. Welke invloed de mens kan hebben   op onze toekomstige energievoorziening, onze voedselvoorziening en ons vervoer. Op onze stofwisseling met de aarde. Hoe ziet die echte vooruitgang er uit? En wat heeft de interpretatie van de Bijbel daar mee te maken. Ook een actueel thema komt aan bod: Is de wolf echt welkom in Nederland?




Hier volgt een boekbespreking dat prima past bij het thema van de middag en de spreker.

Martine Vonk  Genieten van het genoeg.
Genieten van het genoeg is het eerste deel van de Micha reeks. Het doel is om een breed christelijk publiek op te roepen tot een levensstijl op het gebied van rechtvaardige verhoudingen tussen mens en zorg voor de schepping (dienstbaarheid en duurzaamheid).

Waarom dit boek?
Het past prima in ons jaar thema Groen omdat het naast theorie gaat over hoe wij in de prakrijk invulling aan ons thema kunnen geven. Martine Vonk is een expert in duurzaam leven en hecht veel belang aan samenwerking. Voor haar afstuderen woonde zij een tijdje bij de Amish en de Benedictijnen. Zij heeft een aantal jaren in een woongemeenschap geleefd en woont met haar gezin in een ecowijk.
Genieten van Genoeg kwam uit in 2016 en dat is drie jaar vóór het theologisch boek van het jaar “Groene Theologie” van Trees van Montfoort. Veel gedachten uit Groene Theologie staan ook in
Genieten van het genoeg. Vonks boek is naar mijn mening helderder, korter en toegankelijker geschreven.
In mijn dagelijks leven speelt de Bijbel niet altijd een rol. Het woord bekering neem ik zelden in mijn mond. Vonk schrijft over bekering: ” Anders denken en doen. Een andere leefstijl begint met overgave aan God. Vanuit liefde voor de Schepper en zijn schepping, draag ik mijn steentje bij aan behoud van het goede op aarde”. Vanuit deze overtuiging werkt zij samen met mensen binnen en buiten de kerk aan een samenleving waar we kunnen Genieten van het genoeg. Ik denk dat wij daar in ons `Groene` jaar mooi mee kunnen beginnen.

Schrijver
Martine Vonk werd geboren in Goudriaan en groeide op de boerderij van haar ouders op. Als tiener was zij al een groene activist. Zij stelde de vraag: “Waarom de natuur vooral ten dienste stond van de mens, terwijl God de natuur in zichzelf vond”. In de jaren ’90 richtte zij Time to Turn op, een christelijke (jongeren) beweging rond leefstijl, armoede en milieu. Vonk zocht steeds de balans tussen bezinning en actie.
Zij werd ook oprichter van de Nederlandse tak A Rocha, een netwerk van christenen dat aan natuurbeheer doet. Typerend was dat zij na een tijdje verder trok en het werk overliet aan anderen en alleen op de achtergrond als adviseur nog een rol speelde.
Na haar studie in Nijmegen promoveerde zij bij milieuwetenschapper en ecotheoloog Jan Boersema (Universiteit van Leiden). Zij werd lid van het curatorium voor het Wetenschappelijk Instituut van de Christen-Unie. Zij was verantwoordelijk voor het rapport Duurzaam uitgebracht in 2011. Zij werd
lector Ethiek en Technologie bij Saxon in Deventer-Enschede. In 2016 verscheen Genieten van het genoeg. Op 28 maart 2019 hield zij de door de Christen-Unie georganiseerde Groenlezing in Utrecht. Het thema van de lezing was: “Duurzaam radicaliseren naar het hart van de milieuzorg”. Het was één van haar laatste optreden is het openbaar. Op 14 november 2019 overleed zij aan de gevolgen van kanker.

Opbouw
Het boek telt maar 100 bladzijden en is daarom moeilijk samen te vatten. Vrijwel alles wat erin geschreven staat, doet er toe. Het boek bevat 7 hoofdstukken en niet toevallig staat boven hoofdstuk zeven Tijd om te genieten. Zij haalt in dit hoofdstuk de leefregels van de Benedictijnen aan en heeft het over Chronos en Kairos.  Chronos staat voor een georganiseerd leven en Kairos staat voor de kwalitatieve beleving van tijd die je nodig hebt om mens te blijven.
Het is niet alleen een boek om te lezen maar ook om de inhoud in praktijk te brengen. Of er zelf over na te denken en er met anderen over te praten. Aan het eind van elk hoofdstuk is er een kopje Aan de slag en Doorpraten. Aan het eind van ieder hoofdstuk komt deze methodiek terug.

Inhoud
Hoofdstuk 1 Genieten van het genoeg. Genieten van het genoeg, dat lijkt een tegenstelling. Genieten is toch groots en luxe? Hoezo zou je gelukkiger kunnen worden van …. minder? Dit leidt tot vragen als: “Hoe ga je om met zorgen en onrecht, “Met je geld en je bezittingen? Wat betekenen luxe en genieten voor jezelf?” Martine Vonk laat aan de hand van teksten uit de Bijbel zien dat er meer mogelijk is dan je zelf zou verwachten.
In Hoofdstuk 2 Zuivere Koffie staat rechtvaardigheid centraal. Wat is een eerlijk loon en wat zijn goede arbeidsomstandigheden. Vonk verrast mij met wat er in Micha en Mattheüs bijvoorbeeld over geschreven staat. De teksten zijn glashelder er zit geen woord Spaans bij.
Hoofdstuk 3 Een bord vol waarden gaat over dichtbij en ver af produceren van voedsel. Waarden als puur, eerlijk worden gekoppeld aan Bijbelse gedachten.
In hoofdstuk 4 Uit je comfortzone wordt uitgelegd aan de hand van het verhaal van Esther hoe wij uit onze comfortzone kunnen komen en ons er niet vanaf mogen maken met zinnen die beginnen met Ja maar……
In hoofdstuk 5 Samen kom je verder vertelt Vonk, dat zij voor haar promotieonderzoek bij de Amish en de trappisten van Westvleteren was om te leren van gemeenschappen. De trappisten produceren heerlijk biersoorten. Hun bier Westvleteren 12 werd in 2012, 2013 en 2014 verkozen tot beste bier van de wereld. Toch werd de productie niet verhoogd, de productie van 4700 hectoliter bier staat vast sinds eind jaren ’40. Zij produceren wat zij nodig hebben om in hun levensonderhoud te voorzien en gebruiken verder hun tijd voor het religieuze leven.
In hoofdstuk 6 Een Groen hart met vieze vingers schrijft zij over de verbinding tussen mens en natuur. Zij verwijst naar de encycliek Laudato Si van paus Franciscus en naar het Zonnelied van Franciscus van Assisi, een loflied op de Schepping, dat aan het eind van het boek staat afgedrukt.
Martine Vonk: “In de Schepping ontmoet je God, zie je zijn grootheid en creativiteit terug. Gods zorg voor jou gaat via de aarde die je voorziet van voedsel. Dit diepe besef maakt dat je respect krijgt voor de aarde en er zorgvuldig mee omgaat”.

Persoonlijk noot
Martine vonk schrijft in de inleiding: “Ik hoop echt dat dit boek wat met je doet. Dat het je pakt en niet meer loslaat. Dat je je eens achter de oren krabt als je gaat koken of voor je kledingkast nadenkt over eerlijk en duurzaam. Wel, haar boodschap is bij mij aangekomen. Haar boek is een prima gids om met elkaar in de PG Voorschoten over duurzaamheid en rechtvaardigheid te praten en te proberen er naar handelen. Net als Martine Vonk stap voor stap maar wel vooruit. Theo Knoester gaf in zijn eerder interview in de Kerkklok van oktober een voorzet. Dit boek is er een prachtig vervolg op. Een must om te lezen!

Mededeling
De promotor van Martine Vonk ecotheoloog Jan Boersema is op zondagmiddag 9 februari de spreker in het Spiritueel Café.
Hans van Kempen
 
terug