Ds. Hans Meijer, Marianne Lodder en Babs van der Schoot hebben de retraite voorbereid. Marianne is secretaris van de classicale commissie Kerk & Israël Zuid-Holland Noord en voorzitter van de werkgroep Kerk en Israël Ring Katwijk/Leiden. Babs is secretaris van deze werkgroep. De werkzaamheden van de werkgroep bestaan er uit om in de diverse gemeenten van de Ring lezingen te organiseren over de relatie tussen Jodendom en Christendom, het gesprek met de Joodse gemeenschap te onderhouden en het tegengaan van antisemitisme . De PG Voorschoten behoort tot de Ring Leiden.

Hans Meijer opent de retraite met het lezen van het verhaal van de barmhartige Samaritaan. Daarna leest hij uit het boek Aan de andere kant van de muur van Munther Isaac, predikant van de Lutherse kerk in Bethlehem, de uitleg van deze gelijkenis voor. Isaac legt in zijn commentaar de nadruk op de vraag waarom de priester en de leviet het slachtoffer links laten liggen om zo snel als mogelijk is hun reis te vervolgen. Isaac stelt dat je om werkelijk je naaste te zien jouw oogkleppen moet afzetten. Je beseft dan dat iedereen je naaste is en dat je je naaste niet naar eigen smaak kunt uitzoeken.

Daarna stapt Hans Meijer over naar de actualiteit van vandaag: hij leest uit Trouw van zaterdag 15 november een artikel over Kairos Palestine voor. In dat artikel velt Kairos Palestine een hard oordeel over kerken die zwijgen. Kairos Palestine blaast haar historische verklaring uit 2009 nieuw leven in. Een tijdperk van genocide vraagt om een nieuw standpunt. Ds. Janneke Stegeman, die namens Kairos Nederland aanwezig is, vindt dat de PKN meer moet doen: zich duidelijk moet uitspreken. De toon voor ons gesprek is gezet.

Voor we met elkaar in gesprek gaan spreken wij af dat het doel van deze ontmoeting is: ons bezinnen en elkaar op een evenwichtige en accurate manier te informeren. Hans Meijer trapt af; hij is goed ingelezen in het onderwerp en heeft al lang een band met Israël. Hij volgt al twintig jaar leerhuizen over de Tora, de joodse literatuur en heeft verschillende reizen naar Israël georganiseerd. Marianne Lodder kreeg na haar cursus ‘theologie voor gemeenteleden’ steeds meer belangstelling voor Israël, met name de joodse religie. Ook zij is meerdere malen in Israël geweest, ook op de Westelijke Jordaanoever bij Tent of Nations (waarover verderop in dit artikel meer) in Bethlehem. Babs van der Schoot heeft een zus die joods is geworden en naar Israël is geëmigreerd.

Na deze experts volgden de reacties van de andere groepsleden. Al snel kwam het gesprek op de verschrikkelijke levensomstandigheden van de burgerbevolking in Gaza. Een situatie die al twee jaar duurt en ook al is er nu een wapenstilstand, met de winter in

het vooruitzicht wordt het leven in Gaza er niet beter op. Er is onbegrip in de groep dat er in het stuk van de synode van de PKN ‘Uw koninkrijk kome’ geen stelling genomen wordt tegen dit onrecht. Judith van de Berg-Meelis, predikant van De Bakkerij in Leiden deed dit wel, zij organiseerde de Rode Lijn-demonstratie op 6 juli 2025 bij het PKN gebouw in Utrecht. Ook kwam in het gesprek naar voren: “Waarom steunt de PKN een twee staten oplossing niet?”

Een ander punt van verdriet en zorg is de ervaring van enkele leden uit de groep dat het vrijwel onmogelijk is om in het gezin, de familie of met vrienden te spreken over wat er in Gaza of op de Westelijke Jordaanoever gebeurt. Mensen lopen stuk op de houding van anderen die voor geen enkele nuance of vraag openstaan. Alsof het onmogelijk is om achter het bestaan van Israël te staan en kritiek te hebben op haar beleid in Gaza en de Westelijke Jordaanoever. Als vrienden kun je elkaar waarderen maar je mag elkaar toch ook aanspreken op zaken die niet goed zijn?

Ook werd genoemd dat wij in Nederland gemakkelijk een mening kunnen hebben want wij wonen daar niet. In Nederland heeft een reservist geen wapen op zak, de noodzaak daarvoor is afwezig. Bovendien zijn Nederland en Europa mede verantwoordelijk voor het ontstaan van het conflict in Israël/Palestina. Hiervoor zijn verschillende historische oorzaken te noemen.

In het stuk van de synode gaat het niet alleen om de houding ten opzichte van de staat Israël maar ook over de term Onopgeefbaar verbonden met de joodse religie. Wij allen in de groep kunnen hier wel achter de PKN staan; we weten dat Jezus een joodse rabbi was en dat het Oude Testament behoort tot de basis van ons geloof.

We sloten onze retraite af met de vraag: “Wat kunnen wij als PGV doen?”

Ds. Martin Koster had in de week van de retraite zijn halfjaarlijks gesprek met de voorzitter van de kerkenraad en de voorzitter van het CvK. Hij gaf in dat gesprek aan dat hij graag uitgezonden zou willen worden door de PGV in het kader van Tent of Nations naar het landbouw bedrijf van de familie Nassar in Bethlehem om hen te beschermen tegen Joodse kolonisten en mede-Palestijnen die hun land in bezit willen nemen. De familie is verbonden met de Lutherse Kerk in Bethlehem.

Wij als kerkenraad hebben besloten de vraag van ds. Martin Koster positief te beantwoorden en zoals het er nu naar uitziet zal hij in april 2026 naar Bethlehem gaan. In jaargang 2026 Kerkklok 1 krijgt u als gemeentelid meer informatie.

Voor vragen en opmerkingen over dit artikel en het besluit van de kerkenraad kunt u bij de leden van de kerkenraad terecht.

Namens de kerkenraad,

Hans van Kempen, scriba